Македонски
После договорот за партнерство со Обединетото Кралство, како и затворањето на пост-мониторинг дијалогот од Советот на Европа по цели 26 години, доцна вчера Белата куќа објави Заедничка изјава помеѓу САД и Македонија за реципрочна трговија — документ што практично го трасира патот кон сеопфатен билатерален договор.
Овој пакет на настани, кој доаѓа во краток временски интервал, испраќа јасна политичко-економска порака: Македонија се позиционира како стабилен партнер во трансатлантската економска архитектура и постепено го заокружува процесот на институционална и пазарна интеграција со западните сојузници.
Трговски рамки со предвидливи тарифи
Најавената рамка предвидува тарифи кои нема да бидат повисоки од 15 проценти, а за одредени производи и индустрии ќе се применува и нулта стапка. За македонската економија тоа значи поголема предвидливост во пристапот до американскиот пазар, но и отворање простор за нови извозни сектори, особено во индустриите со повисока додадена вредност.
Во услови на глобални нарушувања на синџирите на снабдување, ваквите договори не се само класични трговски инструменти, туку механизми за долгорочно економско позиционирање. Со нив земјата станува дел од пошироки мрежи на доверливи партнери, што е особено важно за мали и отворени економии како македонската.
Од политичка стабилизација кон економска интеграција
Затворањето на пост-мониторинг дијалогот во Советот на Европа, по повеќе од две и пол децении, беше сигнал дека институционалниот развој влегува во нова фаза. Паралелно, договорот со Обединетото Кралство ја засили билатералната економска соработка со еден од клучните европски пазари.
Сега, со американската иницијатива за реципрочна трговија, се заокружува триаголникот на соработка: Европа – Обединето Кралство – САД. Тоа е рамка што носи не само политичка поддршка, туку и конкретни економски можности — од инвестиции и технолошки трансфер до поголема интеграција во глобалните производствени текови.
Енергетика, дигитална економија и нови инвестиции
Во заедничката изјава посебно внимание се посветува на енергетската соработка, вклучително и поврзувањето со регионалната гасна инфраструктура и можноста за диверзификација на снабдувањето со енергенси. Ова е важен чекор кон намалување на зависностите и зајакнување на енергетската безбедност — прашање што во последните години стана централно за европската економија.
Паралелно, акцентот на дигиталната трговија, заштитата на интелектуалната сопственост и олеснувањето на трговијата со услуги укажува дека идната соработка нема да се темели само на класична размена на стоки, туку и на знаење, технологии и иновации.
Сигнал за инвеститорите
Комбинацијата од институционално затворање на долготрајни меѓународни процеси и отворање нови економски договори испраќа силен сигнал до странските инвеститори: Македонија се движи кон стабилна, предвидлива и партнерски ориентирана деловна средина.
За земја со извозно ориентирана економија, ваквите договори значат полесен пристап до пазари, поголема конкурентност на домашните компании и можност за вклучување во нови производствени и логистички синџири.
Ново поглавје во трансатлантските односи
Најавениот договор со САД не е изолиран потег, туку дел од поширока стратегија за продлабочување на економските врски со традиционалните партнери. Во време на глобални економски редефинирања, позиционирањето на Македонија во кругот на земји со кои се градат „реципрочни, фер и балансирани“ трговски односи претставува важен исчекор.
Следниот период ќе биде клучен за финализирање на договорот и негово претворање во конкретни економски резултати, но насоката е веќе јасна — постепено интегрирање на македонската економија во поширокиот трансатлантски економски простор.
