Македонски
Покрај шесте лица пронајдени мртви од истрели во бугарските планини во близина на Петрохан, има и седма жртва: проевропската коалиција „Продолжуваме со промената – Демократска Бугарија“ (ПП-ДБ), која се лизга уште повеќе од второто место на претстојните избори.
Она што започна како тешка криминална трагедија во која беа убиени шест лица од истрели, во Бугарија се претвори во целосна кампања „распни ги“. Наречен „Петрохан-портата“, случајот стигматизираше не само една политичка сила, туку и пошироката либерална заедница и нејзините вредности. Проевропската коалиција ПП-ДБ е окарактеризирана како жртвено јагне, додека невладините организации (НВО), приватното образование и нетрадиционалните религии исто така се дискредитирани.
На почетокот на февруари, тела беа откриени во областите Петрохан и Околчица на Стара Планина. Меѓу жртвите беа основачи на невладина организација и 15-годишно момче кое долго време живеело со нив. Мажите се претставуваа како планински „ренџери“ кои управуваат со неколку непрофитни организации, наводно посветени на зачувување на природата.
Нивна база беше куќа во близина на Петрохан, на околу 15 километри од српската граница, купена во јануари 2020 година за речиси 50.000 евра. Зградата од околу 1.100 квадратни метри беше реновирана, обезбедена со камери и електрични огради и проширена со дополнителни 5.000 квадратни метри земјиште купено за 2.500 евра.
Првите три тела беа пронајдени во близина на куќата, делумно изгорени, а преостанатите три беа откриени неколку дена подоцна во камп-комбе. Во овој период, обвинителството и Министерството за внатрешни работи не дадоа јасни, навремени објаснувања за јавноста, поттикнувајќи ширење на заговори и шпекулации.
До денес не е утврден официјален мотив за убиствата. Јавната недоверба кон институциите – Министерството за внатрешни работи (МВР), Државната агенција за национална безбедност (ДАНС) и обвинителството – расте, со сомневања дека тие кријат информации, иако околу 500 страници истражни материјали беа испратени до парламентот.
Протечените детали од истрагата – некои контролирани – прикажаа слика на „гуру“ кој изградил затворена заедница со лојални следбеници, богати спонзори и семејства кои му ги доверуваат своите деца. Шокот се засили со исказите на сведоците за сексуална злоупотреба од страна на „гуруто“ врз малолетник оставен на негова грижа, што доминираше во јавната дебата.
Префрлувањето на фокусот кон тврдењата за педофилија се совпадна со напорите за поткопување на политичкиот легитимитет на ПП-ДБ како главен двигател на неодамнешната протестна енергија. Пред случајот Петрохан, коалицијата го намалуваше јазот со владејачката ГЕРБ-СДС за околу 4%. Скандалот ризикува да го прошири тој јаз. Потенцијален профитер е идниот политички проект на претседателот Румен Радев, кој ги собира анти-естаблишмент силите и го консолидира незадоволството против „елитите“.
До пред само два месеци, ПП-ДБ поттикнуваше масовни протести што ја принудија владата на Борисов-Пеевски да поднесе оставка. Првата фигура води централно-десничарска партија која победи на речиси сите избори од 2009 година (освен претседателските); втората, санкционирана за корупција од САД и Велика Британија, ефикасно ја презеде партијата ДПС.
Очекуваното положување заклетва на привремена влада под премиерот Андреј Ѓуров на 19 февруари веројатно ќе ги ограничи протекувањата од Министерството за внатрешни работи, а воедно ќе ја промени и институционалната динамика околу случајот. Плановите за дејствување против вршителот на должноста државен обвинител Борислав Сарафов укажуваат на можна промена на тонот помеѓу извршната власт и обвинителството.
Се очекува Ѓуров, чија кариера се разви во рамките на Продолжуваме со промената (ПП), да преземе чекори во врска со Сарафов, чија легитимност е оспорена. Се очекува новиот министер за правда да му предложи на Врховниот судски совет (ВСС) да се назначи друг вршител на должноста генерален обвинител – нешто што досегашниот министер за правда Георги Георгиев (ГЕРБ) не се осмели да го направи.
„ПП-ДБ се хомосексуалци и педофили“
Овој пат, најострите напади врз ПП-ДБ не доаѓаат од ГЕРБ-СДС или дури ни од ДПС-Нов почеток, туку од проруската Преродба и популистичката Има таков народ (ИТН). Двете партии го претворија случајот во трибунал против „криминална секта на гејови и педофили“. Причината: невладината организација на жртвите потпишала договор со Министерството за животна средина во 2022 година – под влада со мандат од ПП – за управување со територии Натура 2000. Тогашниот министер за животна средина Борислав Сандов од Зелените (дел од Демократска Бугарија во тоа време), се посочува како доказ за политичка одговорност.
Спонзорите на невладината организација доаѓаат од либералната заедница поврзана со ПП-ДБ. Меѓу нив е и градоначалникот на Софија Васил Терзиев (номиниран од ПП-ДБ), кој наводно донирал 80.000 евра. Овие средства помогнаа да се купат беспилотни летала, луксузен кампер „Тојота Такома“ со надградба HYMER ML-T 580, електрични санки, ATV возила и теренски возила.
ПП-ДБ тврди дека институциите не успеале да ја спречат трагедијата и бара целосно декласификација на документите на состанокот на Советот за национална безбедност. Тие тврдат дека соработници на ДАНС биле меѓу жителите на ложата.
Граѓанските организации исто така сега се на нишан. Генерализации ги заменуваат спецификите: од оваа истрага се посеани сомнежи за самите невладини организации. „Граѓанското општество“ сè повеќе се изедначува со „затворена секта“, проширувајќи го нападот далеку надвор од Петрохан. „Секта“ стана вообичаена навреда против демократските политички формации.
Националните популисти, следејќи ги руските и унгарските модели, долго време се обидуваат да го дискредитираат граѓанскиот сектор. Во ноември минатата година, на предлог на ДПС-Нов почеток на Дељан Пеевски – поддржан од Преродба, БСП, ИТН, Меч и Величие – беше создадена привремена парламентарна комисија за истрага на организации поврзани со филантропот Џорџ Сорос. Подоцна беше распуштена со гласови од ГЕРБ-СДС и ПП-ДБ. Преродба, исто така, предложи закон за „странски агенти“ со кој се одземаат граѓанските права на поединци и организации кои добиваат над 1.000 лева од странство годишно.
„Само православие, останатото е опасно“
Православното образование повторно се појави по извештаите дека жителите на домовите практикуваат будизам.
„Во нашето општество безбожноста се шири, заедно со фасцинацијата за секти и лажни учења кои ја уништуваат човечката душа и понекогаш водат до трагедии како Петрохан“, изјави митрополитот Габриел. Високиот свештеник го осуди будизмот како штетен и опасен, нагласувајќи ја важноста на учењето православие во училиштата. Бугарските будистички организации се дистанцираа од практиките на „гуруто“. И покрај обидите да се формулира како личен култ, будизмот беше ставен надвор од прифатливите граници.
Приватното образование кое отстапува од нормите беше исто така цел на нападите. Една жртва – 15-годишникот – посетуваше приватното училиште „Космос“ во близина на Софија. Училиштето ја доби својата лиценца за основно образование во 2022 година, потпишана од заменик-министер на ПП. Во тоа време, Министерството за образование го водеше друга личност од ПП, Николај Денков, кој подоцна беше премиер.
Лидерот на ИТН и шоумен, Слави Трифонов, се придружи на нападот: „Доколку Николај Денков, како министер за образование, не издадеше дозвола за приватното училиште ‘Космос’ во селото Осоица, општина Горни Малина – училиште чудно вклучено во ‘природна психотерапија’ – тие чувари немаше да имаат пристап до деца“. Трифонов, исто така, потсети дека друга личност од ПП, Бојко Рашков, како министер за внатрешни работи, ја затворил полициската станица во градот Годеч, оставајќи ги активностите на чуварите неконтролирани.
Само случајот Петрохан нема да ги одлучи изборите, но го преобликува бојното поле. Наместо да се дебатира за институционалната одговорност, беснее културна војна – против „либералите“, невладините организации, приватното образование и „нетрадиционалните“ религии. Ова ја принудува ПП-ДБ да заземе одбранбен став, одговарајќи на недокажани обвинувања.
Веројатниот ефект е ерозија кај периферните гласачи чувствителни на морални скандали. Нивната основна база може да остане цврста, но мобилизацијата може да ослабне. Конзервативните гласови имаат шанси да добијат.
Доколку ПП-ДБ не успее да го префокусира разговорот на институционалната одговорност и владеењето на правото, скандалот ќе остане како трајна дамка – доволно за да ги намали нивните шанси да се приближат до второто место на претстојните избори.
извор: (EU alive)
