Македонски
По повеќе од десет години преговори, Советот на Европската Унија и Европскиот парламент постигнаа договор за задржување на правото на бесплатен рачен багаж и надомест за доцнење на летовите, како дел од правилата на ЕУ за правата на патниците во воздушниот сообраќај.
Според новите правила, патниците и натаму ќе имаат право на бесплатен рачен багаж, како и финансиска компензација доколку нивниот лет доцни најмалку 3 часа. Ова беше едно од клучните барања на Европскиот парламент, на кое се спротивставија некои земји-членки на ЕУ.
„Износите на надоместоците остануваат исти какви што им се познати на авиокомпаниите речиси дваесет години. Ова носи предвидливост и правна сигурност“, изјави висок дипломат на ЕУ откако беше постигнат договорот.
Патниците во Европа и денес имаат право на надомест од 250 до 600 евра доколку нивниот лет е откажан или доцни повеќе од 3 часа. Новиот текст дополнително прецизира дека авиокомпаниите ќе плаќаат:
- 300 евра за летови подолги од 3.500 километри,
- 600 евра ако доцнењето надмине 4 часа или летот на крајот е откажан.
Крај на плаќањето за рачен багаж
Новите правила ефикасно ги укинуваат дополнителните такси за рачен багаж, кои станаа вообичаена практика кај нискобуџетните авиокомпании како што се Ryanair и easyJet.
Патниците ќе имаат право на еден бесплатен личен предмет со димензии до 40 × 30 × 15 см (торба, ранец или слично) и еден помал куфер на тркалца со вкупни димензии до 100 см и тежина до 7 кг.
Кога законот ќе стапи на сила во 2027 година, авиокомпаниите ќе бидат обврзани да ги вклучат и двете парчиња рачен багаж во основната цена.
Иако оваа промена веројатно ќе доведе до повисоки почетни цени на билетите, особено за нискобуџетните превозници кои моментално наплаќаат дополнително за поголем рачен багаж, патниците што не носат куфер ќе можат да изберат поевтин билет и со тоа да добијат попуст.
Потрошувачките организации долго време тврдат дека наплатата за рачен багаж е нелегална, особено кога станува збор за практиките на некои нискобуџетни компании, и дека патниците мора да имаат право на надомест за доцнење на летовите.
Од друга страна, некои авиокомпании брзо воведуваат или ги зголемуваат надоместоците за рачен багаж во последните месеци, наведувајќи ги зголемените оперативни трошоци поради високите цени на горивото за авиони, кои дополнително се зголемија поради нарушувањата на Блискиот Исток.
Договорот беше постигнат во петокот од страна на амбасадорите од земјите-членки на ЕУ и кипарското претседателство со Советот на ЕУ, кое трае до крајот на јуни. Европскиот парламент треба да го испрати своето конечно одобрување на договорот во понеделник, со што формално ќе се заокружи законодавниот процес.
Новите правила ќе почнат да се применуваат од 2027 година.
Повеќе од десет години преговори
Ревизијата на европските правила за заштита на патниците беше започната уште во 2013 година.
За време на преговорите, европратениците се залагаа за пошироки права на патниците во однос на багажот, како и за дополнителна заштита во случај на банкрот на авиокомпаниите. Сепак, некои земји-членки и самата авиоиндустрија се спротивставија на овие промени.
Литванскиот европратеник од редовите на партијата Vardan Lietuvos (За Литванија), или зелените, Виргинијус Синкевичиус, потсети дека законот за правата на патниците од 2004 година „едноставно не бил прилагоден на денешната реалност“, во која воздушниот сообраќај доживеа огромен раст.
„Ryanair тогаш превезуваше околу 23 милиони патници годишно. Во 2024 година, превезе повеќе од 183 милиони, речиси осум пати повеќе. Wizz Air дури и не постоеше тогаш, а easyJet беше мал играч на пазарот. Денес, нискобуџетните компании доминираат во европскиот воздушен сообраќај и го базираат својот бизнис модел на одвојување на услугите што некогаш беа вклучени во цената на билетот и наплаќање за нив одделно“, рече тој.
Еден дипломат од ЕУ оцени дека „старите правила повеќе не ги исполнуваат очекувањата на граѓаните“ и дека нивната ревизија станала неопходна.
За време на претходните преговори, некои земји-членки се залагаа за зголемување на прагот за надомест за доцнење од 3 на 4 часа. Меѓу земјите што се спротивставија на ова беа Германија, Португалија, Словенија и Шпанија.
Авиокомпаниите, од своја страна, бараа правото на надомест на штета да се појави само по доцнење од најмалку 5 часа. Тие тврдеа дека построгите правила би можеле да ги охрабрат да откажуваат летови за да избегнат казни и дека многу доцнења се должат на околности надвор од нивна контрола, како што се технички проблеми на аеродромите.
Сепак, Европскиот парламент на крајот успеа да го одбрани постојното решение, па затоа правото на надомест на штета сè уште важи по тричасовно доцнење на летот.
