Македонски
Канада се подготвува да го отвори своето прво дипломатско претставништво во Гренланд, во потег со силен симболизам на солидарност, по заканите на американскиот претседател Доналд Трамп дека би можел да ја преземе контролата врз регионот, пренесува Би-би-си.
Делегација од високи канадски функционери, меѓу кои и генералната гувернерка на Канада, Мери Сајмон, и министерката за надворешни работи, Анита Ананд, денеска патуваат во Нук за официјално да го отворат канадскиот конзулат, во придружба на брод на канадската крајбрежна стража.
Пред патувањето, Сајмон во говорот рече дека Канада „цврсто стои покрај народот на Гренланд, кој ќе ја одреди својата иднина“.
Посетата доаѓа во време кога француските претставници исто така се на слично патување, бидејќи се очекува Франција да отвори свој конзулат во Гренланд истиот ден.
Канадските и француските дипломатски мисии претставуваат историско проширување на меѓународното присуство во Гренланд. До оваа недела, само Исланд и САД имаа официјални дипломатски конзулати во Нук.
Во исто време, овој потег е показател за континуираната поддршка на сојузниците на НАТО за Гренланд, по повторените изјави на Трамп дека САД треба да го „окупираат“ од причини за национална безбедност.
Американскиот претседател оттогаш ги ублажи своите изјави, велејќи дека сега размислува за договор, по разговорите со Данска, европските сојузници и Канада.
Гренланд долго време е во фокусот на канадскиот интерес. Конзулатот првпат беше најавен на почетокот на 2024 година како дел од прегледот на арктичката надворешна политика на Канада. Отворањето првично беше закажано за крајот на 2025 година, но беше одложено поради неповолни временски услови.
Сега, конзулатот добива уште поголемо значење, според Мајкл Мајерс, професор на Универзитетот во Британска Колумбија и автор на неколку книги за Арктикот.
„Единственото нешто што ме изненадува е што тоа не беше направено порано, со оглед на значајните врски меѓу Гренланд и канадскиот Арктик“, додаде тој.
Како што истакна тој, Икалуит, главниот град на канадската северна територија Нунавут, е на само еден час лет од Нук. Во исто време, Инуитите од Канада одржуваат блиски врски со Инуитите од Гренланд – врски кои се зајакнати со потеклото на самата генерална гувернерка Сајмон, која е Инуитка.
„Нејзината посета е потврда, на највисоко ниво, за културните и етничките врски меѓу Арктичка Канада и Гренланд“, рече Мајерс. „Тоа е неверојатно моќна изјава.“
Мери Сајмон, која пораснала во Нунавик, северен Квебек, е првиот генерален гувернер на Канада што го посетила Гренланд од 1982 година. Како што рекла таа, нејзиниот контакт со Гренланд започнал децении порано, кога како дете слушала гренландски инуитски песни на краткобрановото радио на нејзината баба.
„Таа ми велеше: „Ова се наши роднини кои живеат во далечни земји. Сите сме еден народ“, се присети Сајмон, зборувајќи оваа недела на годишната конференција „Арктички граници“ во Норвешка, кратко пред нејзиното патување во Нук.
Натан Обед, претседател на Инуит Тапириит Канатами – организација што ги претставува канадските Инуити – изјави за Би-би-си дека конзулатот е резултат на долгогодишни напори на неговата заедница за зајакнување на односите.
Тој рече дека околу 50 канадски Инуити ќе патуваат до Нук со чартер лет од Монтреал за да присуствуваат на церемонијата денеска.
Инуитите од Канада, додаде тој, ги доживуваат американските закани против Гренланд со посебен интензитет, поради нивната заедничка историја на колонијализам, но и поради изјавите на Трамп за самата Канада.
„Загрижени сме дека Соединетите Американски Држави може да се вратат на посериозни размислувања за анектирање на Канада и нејзино претворање во 51-ва држава, и се плашиме дека Инуитскиот Нунангат, нашата татковина, е една од главните причини што ја поттикнуваат оваа мисла“, рече Обед.
Трамп ја оправда потенцијалната американска контрола врз Гренланд обвинувајќи ја Данска дека не го заштитува соодветно островот од руски или кинески закани.
Според извештајот на Ен-би-си њуз објавен кон средината на јануари, американскиот претседател приватно упатил слични поплаки за Арктичкиот регион на Канада во последните недели.
Арктикот беше истакнуван како точка на ранливост од страна на последователните канадски влади, при што Обед призна дека инфраструктурата, како што се патиштата и електричните мрежи, останува ограничена, на штета и на националната безбедност и на жителите на северните региони.
Владата на премиерот Марк Карни се обврза на трајно, целогодишно воено присуство на Арктикот и најави инвестиции од повеќе од милијарда канадски долари (730 милиони американски долари / 540 милиони фунти) во инфраструктурни проекти на северот, кои ќе им служат и на цивилите и на војската.
Државната секретарка Анита Ананд ја нарече одбраната на Арктикот „несомнен приоритет на националната безбедност за оваа администрација“.
„Ова не е второстепено прашање, ниту регионално прашање, туку централна оска за тоа како ја заштитуваме Канада во нашиот двор и придонесуваме кон глобалната безбедност“, рече тој минатата недела на Симпозиумот за арктичка соработка меѓу нордиските земји и Канада.
Заедно со отворањето на канадскиот конзулат, генералната гувернерка Сајмон ќе се сретне со премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, додека Анита Ананд ќе се сретне со нејзината колешка, Вивијан Мотцфелд.
