Македонски
„Антолог“ го објави романот „Безбедна куќа“ (Sigurna kuća) од хрватската писателка и драмска авторка Марина Вујчиќ, во превод на македонски на Владимир Јанковски, потресен и храбар роман за семејното насилство, психолошката манипулација и долгогодишното тивко исчезнување на една жена во сопствениот живот.
Лада Лончар завршува во затвор откако со нож го убива својот сопруг, угледен универзитетски професор. За соседите, пријателите и семејството тој бил пристоен, шармантен и образован човек – за кого никој не би поверувал дека може да биде насилен. Но, Лада ја знае другата страна од приказната.
Во затворот, почнува да се навраќа на својот живот и на патот што ја довел до критичниот момент. На почетокот постоела љубов, потоа брак, а постепено – контрола, изолација, понижување, страв и насилство. Малку по малку, Лада престанува да биде она што била. Се откажува од пријателките, од кариерата, од сопствените желби, па дури и од своето право да зборува во прво лице за сопствениот живот.
И токму тоа е една од најсилните страни на романот на Вујчиќ: насилството не започнува со удар. Често започнува многу порано – со контрола, со манипулација, со изолирање, со постојано поместување на границите и со убедување на жртвата дека самата е виновна.
„Безбедна куќа“ не е класична криминалистичка приказна за жена која го убила својот сопруг. Напротив, романот го врти вообичаениот поглед и го поставува прашањето: што мора да се случи една жена да стигне до точката од која повеќе не гледа друг излез?
Авторката намерно избира ситуација која во јавноста предизвикува спротивни реакции од оние што најчесто ги следат случаите на фемициди. Во романот, жената преживува долгогодишно насилство и во самоодбрана го убива насилникот. Преку оваа инверзија Вујчиќ го преиспитува начинот на кој општеството им верува на жртвите и начинот на кој, многу често, бара оправдувања за него.
Насловот „Безбедна куќа“ е намерно ироничен. Постои ли навистина место каде што жената е безбедна? Може ли една куќа да биде засолниште ако токму домот е местото каде што се случува насилството? И што се случува кога жртвата ќе сфати дека мора самата да се спаси?
Романот е напишан без патетика и без поделби на добри и лоши. Со внимателен и прецизен стил, Вујчиќ ја следи постепената трансформација на една жена, но истовремено го отвора и прашањето за одговорноста на околината. Соседите не знаеле? Пријателите не забележале? Мајката не се посомневала? Системот не можел да помогне? Романот покажува колку често насилството може да биде видливо, а сепак да остане непрепознаено.
Марина Вујчиќ романот го пишувала речиси четири години. Во текот на работата истражувала женски затвори, законски процедури, постапки при семејно насилство, системот на социјална заштита, т.н. безбедни куќи и психијатриските вештачења, но особено внимателно ги слушала сведоштвата на жени кои преживеале семејно насилство.
„Безбедна куќа“ е роман што не дозволува лесно да се сврти страницата и да се продолжи понатаму. Затоа што зад неговата приказна стои едно многу посериозно прашање: колку долго можеме да не го гледаме насилството што се случува пред нашите очи? И можеби најважното: кога една жена конечно ќе проговори, дали сме подготвени навистина да ја слушнеме?
Книгата на македонски јазик е објавена со поддршка на програмата Циркулација на европски книжевни дела во склоп на Креативна Европа на Европската Унија – Потпрограма „Култура“ и на Министерствата за култура на Р Хрватска и на РС Македонија.Книгата е достапна во книжарниците и преку дистрибутивната мрежа на издавачот.
Марина Вујчиќ (1966) е хрватска писателка. Родена е во Трогир. Дипломирала кроатистика на Филозофскиот факултет во Загреб. Двократна добитничка е на наградата „Марин Држиќ“ за најдобра драма, како и на многубројни награди за своите прозни дела. Долги години била соработничка на театарот „Улис“. Во 2021 година за романот „Педесет цигари за Елена“ ја добила наградата BOOKtiga за најчитана книга во истарските книжарници. Од 2015 година е членка на Хрватското друштво на писатели.
Владимир Јанковски (1977) е писател, преведувач и уредник. Завршил општа и компаративна книжевност на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје. Работел во неколку издавачки куќи, како и за неколку книжевни фестивали. Досега има објавено десетина авторски книги и бројни преводи. На македонски јазик превел книги од Марија Андријашевиќ, Ивана Бодрожиќ, Ивица Пртењача, Кристина Гавран, Драго Гламузина, Зоран Фериќ, Огнен Спахиќ, Милош Црњански, Ден Роудс, Маргарет Етвуд, Филип К. Дик, Џон Фанте, Јан Мекјуан, Маргарет Етвуд, Чарлс Буковски, Дубравка Угрешиќ, Миљенко Јерговиќ, Ведрана Рудан, Кристијан Новак и други.
