Македонски
Безвременски роман за љубовта, бракот и осаменоста што не секогаш се гледа
„Матица македонска“, во превод на македонски јазик го објави романот „Самец во бракот“ од Мир-Јам, едно од најпрепознатливите имиња на љубовната проза во регионалната книжевна традиција. Новото издание е дел од летната акција „Со книга на плажа“, преку која „Матица“ и ова лето им доближува на читателите книги што се читаат со леснотија, а остануваат во мислите долго по последната страница.
Мир-Јам, книжевниот псевдоним на Милица Јаковљевиќ, е авторка чии романи со децении ја освојуваат широката читателска публика. Често нарекувана кралица на љубовниот роман, таа создала книжевен свет во кој љубовта никогаш не е само романтична занесеност, туку и прашање на достоинство, избор, зрелост, општествени правила и лична среќа.
Нејзините дела се препечатуваат, се екранизираат и им се враќаат на нови генерации читатели затоа што во нив има нешто ретко трајно: јасна приказна, силна емоција, живи дијалози и ликови што се препознаваат не како книжевни конструкции, туку како луѓе од животот. Мир-Јам пишува за љубовта, но преку љубовта зборува и за семејството, воспитувањето, женската положба, граѓанскиот морал и невидливите притисоци под кои се донесуваат најважните лични одлуки.
Токму затоа „Самец во бракот“ е роман што не застарува. Неговата тема е едноставна само на прв поглед: човек може да биде во брак, а сепак длабоко осамен. Може да има дом, сигурност и општествено прифатена форма на живот, а сепак да му недостига вистинска блискост. Во таа противречност е силата на романот – прашањето дали бракот без љубов е прибежиште или уште подлабока самотија.
Во средиштето на романот е Радмило, млад адвокат со углед, сигурност и уреден живот, но без љубов што ќе го исполни неговиот внатрешен свет. Средбата со Љиљана, отмена девојка од Белград, го менува текот на неговата судбина и го отвора прашањето околу кое се гради емотивната напнатост на романот: дали љубовта мора да му претходи на бракот, или понекогаш токму бракот, со сите свои искушенија, може да стане пат до љубовта?
Љиљана е лик преку кој Мир-Јам суптилно ги прикажува младешките занеси, заблудите, гордоста и сложеноста на женскиот избор во време во кое личната среќа честопати се мери со семејните очекувања и општествените норми. Нејзината врзаност за Момчило и нејзиниот однос со Радмило создаваат емоционален триаголник во кој никој не е едноставно виновен, а никој не е целосно поштеден од последиците на сопствените избори.
Но „Самец во бракот“ не е само љубовен роман за тројца луѓе. Тоа е роман за созревањето. За разликата меѓу занесот и довербата. За заблудите на младоста и за тивката, но длабока сила на чувствата што не се наметнуваат, туку чекаат да бидат препознаени. Мир-Јам со голема раскажувачка леснотија покажува дека вистинската љубов не секогаш се појавува како силен блесок; понекогаш таа расте тивко, низ трпение, грижа, разочарување и повторно приближување.
Насловот „Самец во бракот“ ја носи најсилната емотивна и психолошка порака на романот. Тој зборува за осаменоста што не се гледа однадвор, за празнината што може да постои и во заедница, за бракот како форма што мора да се исполни со вистинска блискост за да стане живот, а не само општествена обврска. Токму затоа романот останува современ и денес: затоа што осаменоста во блискоста не ѝ припаѓа само на една епоха.
Пред да стане една од најомилените романсиерки во регионот, Мир-Јам работела како новинарка, а тоа искуство силно се чувствува во нејзиниот стил: реченицата е јасна, дијалогот е жив, сцените се прегледни, а општествениот контекст не е само декор, туку важен дел од судбината на ликовите. Затоа нејзините романи се читаат лесно, но нивните прашања остануваат сериозни.
Со објавувањето на „Самец во бракот“, „Матица македонска“ им нуди на македонските читатели роман што има сè што бара едно силно летно читање: љубов, дилема, драматичност, топлина, јасна приказна и ликови чии избори не се забораваат веднаш. Ова е книга за оние што сакаат литература со емоција, но и со животна мудрост.
Вклучувањето на „Самец во бракот“ во летната акција „Со книга на плажа“ е природен избор. Акцијата што се одвива под слоганот „Лето создадено од приказни“ ја афирмира книгата како најубав придружник на одморот, патувањето и деновите создадени за читање, а Мир-Јам е токму авторка што умее да создаде приказна во која читателот влегува веднаш и останува до крај.
„Самец во бракот“ е роман за љубовта што мора да созрее. За бракот што мора да стане повеќе од форма. И за срцето што, дури и кога ќе задоцни, сè уште може да го пронајде вистинскиот пат.
