Skip to main content

Љутков: Струшките вечери на поезијата е манифестација која одамна ја надрасна фестивалската рамка и се вгради во културната меморија на човештвото

Вечерва Струга повторно станува место каде што зборот ја надминува својата книжевна форма и добива сила на духовен настан, рече министерот за култура Зоран Љутков во своето обраќање на свеченото отворање на Струшките вечери на поезијата.

На бреговите на Црн Дрим, под истото небо што со децении ги собира најзначајните поетски гласови на светот, започнува ново издание на Струшките вечери на поезијата, манифестација која одамна ја надрасна фестивалската рамка и се вгради во културната меморија на човештвото.

Постојат градови препознатливи по своите градби, по својата историја или по својата географија. Струга поседува една поинаква привилегија. Таа е препознатлива по идејата. По вербата дека поезијата претставува највисока форма на човечка комуникација.  По вербата дека поезијата отвора хоризонти што не се впишуваат во картите на светот, ниту се потчинуваат на логиката на моќта.

Повеќе од шест децении овде пристигнуваат поети од различни јазици, континенти и традиции. Со себе носат различни искуства за светот, различни историски спомени и различни погледи кон иднината. Но секоја година, тие создаваат нешто ретко и драгоцено: заеднички простор на разбирање.

Токму затоа Струшките вечери на поезијата претставуваат една од најуспешните културни приказни на современа Европа. Тежината на оваа манифестација не лежи во нејзиното времетраење, туку во влијанието што го оставила врз современата светска поезија. Нивната вистинска вредност се наоѓа во фактот што овде, од година во година, се потврдува достоинството на различноста.

Поезијата отсекогаш била еден од најсигурните начини на кои човештвото разговара со својата совест. Во стихот се зачувани стравовите и надежите на епохите, сеќавањата на народите и вечната човечка потрага по смисла. Оттаму произлегува и нејзината трајна вредност: таа не нуди готови вистини, туку го проширува хоризонтот на нашето разбирање за светот и за самите себе си.

Токму затоа Струшките вечери на поезијата се повеќе од книжевен настан. Тие претставуваат сведоштво дека културата сè уште поседува сила да создава блискост таму каде што постојат разлики и да гради доверба таму каде што постојат растојанија.

Почитувани присутни,

Претставува особена чест, што годинава, Златниот венец му припаѓа на еден исклучителен поетски глас , холандската поетеса Анеке Брасинга.

Нејзината поезија ја истражува границата меѓу видливото и невидливото, меѓу секојдневието и тајната што живее зад него. Во нејзините стихови зборовите не го опишуваат светот; тие го преиспитуваат. Не нудат готови одговори, туку отвораат нови хоризонти на мислата.

Брасинга припаѓа на оние ретки автори кои успеваат од обичниот миг да создадат чувство на вечност. Нејзината поезија нè потсетува дека човекот не живее единствено во времето што го мери часовникот, туку и во времето што го создаваат спомените, соништата и надежта.

Во еден од нејзините стихови стои мислата дека сè што исчезнува остава светлина зад себе. Во таа поетска слика е содржана една универзална вистина: траењето не зависи од должината на присуството, туку од длабочината на трагата што ја оставаме.

Доделувањето на Златниот венец на Анеке Брасинга носи и дополнителна симболика. Македонија и Холандија со децении градат пријателство засновано врз заемна почит, разбирање и соработка. Вечерва тие врски добиваат нов израз во просторот на културата, каде што народите се среќаваат преку своите најдлабоки духовни искуства.Политиката ги обликува односите меѓу државите, но културата ја создава нивната подлабока смисла. Таа создава трајни мостови во просторот на човечкото искуство. 

Од времето на браќата Миладиновци до денес, македонската поезија носи една суштинска порака: човечкиот дух секогаш е поголем од границите што историјата ги исцртува.

Таа порака и денес одекнува над водите на Дрим.

Таа порака нè собра вечерва.

И таа порака ќе продолжи да патува со секој прочитан стих.

Цивилизациите остануваат во историјата.

Јазиците остануваат во книгите.

Поезијата останува во човекот.

Токму затоа,  шеeсeт и пет години, светот повторно доаѓа во Струга.

Да ја слушне тишината меѓу зборовите и да се потсети што значи да се биде човек.

Нека Струга уште долго остане местото каде светот се препознава себеси во поезијата.

Поврзани вести