Македонски
Над 101.000 граѓани во Македонија во моментов работат неформално или без никаков договор за вработување, што значи дека речиси секој седми работник во државата е целосно надвор од системот на социјална и правна заштита, покажуваат најновите податоци на Државниот завод за статистика. Овие работници секојдневно извршуваат работни обврски, но за институциите се невидливи бидејќи немаат уплатен работен стаж, здравствено осигурување ниту законска заштита при повреда на работното место.
Секојдневниот живот на овие лица носи директен ризик по семејниот буџет и здравјето. Секој преглед кај лекар или болничко лекување мора да го платат приватно од сопствен џеб, бидејќи немаат син картон, додека деновите поминати на боледување или повреда значат автоматска загуба на дневницата. Дополнително, годините поминати во неформален ангажман не им се бројат за пензија, што претставува директна закана за нивната материјална сигурност во третото доба.
Најголем дел од неформално вработените лица се концентрирани во земјоделскиот сектор, градежништвото, угостителството и дел од услужните дејности каде исплатата на рака е честа појава. Во земјоделството станува збор за семејни работници или сезонски работници кои се ангажираат без редовна регистрација, додека во градежните активности и занаетчиството работниците често прифаќаат неформален ангажман поради немање алтернатива на пазарот на труд.
Податоците на статистиката укажуваат на парадокс каде што стапката на невработеност бележи статистички пад, но во исто време расте бројот на луѓе кои опстојуваат во сивата економија. Ова ја поткопува и стабилноста на пензискиот и здравствениот фонд, со оглед на тоа што државната каса останува без приливи од придонеси за над сто илјади активни лица.
Синдикалните претставници и експертите за труд континуирано предупредуваат дека институциите мора да го засилат инспекцискиот надзор на терен, но и да понудат олеснети модели за легализација на сезонските работници. Следниот чекор што го очекуваат економските аналитичари е воведување поедноставени системи за ваучерска или дневна пријава на работниците, со цел граѓаните да добијат барем основно осигурување, а работодавачите да се мотивираат да излезат од сивата зона.
