Македонски
Од синоќа Струмица преку изложбата на монети од XIV до XX век седум века патува низ светската историја на парите. Во галеријата на НУ Завод за заштита на спомениците на културата и Музеј – Струмица на едно место се изложени повеќе од педесет монети и банкноти од балканските простори, Европа и Јужна Америка.
Според авторот, историчар и виш кустос Бранко Ѓоргиев, изложбата претставува вредно нумизматичко наследство како значаен извор за проучување на минатото и овозможува непосредно запознавање со историските сведоштва што ги носат монетите од разни временски периоди.
Најстарата монета е од 14 век, a другите хронолошки се до 20 век и го покажуваат развојот на одреден период. Некои од монетите се пронајдени на археолошки локалитети, други се откупени од граѓаните, а трети се подарени. Стручните лица ги обработиле, односно ги конзервирале, и на тој начин се подготвени за покажување пред јавноста, а подготовката на изложбата траела две години.
– Без разлика дали сте страстен колекционер или љубопитен почетник, оваа изложба ве води низ минатото и монетите како материјални сведоштва претставуваат нераскинлив дел од културното и историското наследство на секој народ. Нивната функција отсекогаш била повеќеслојна – покрај нивната економска улога, тие се и носители на симболика, власт, идеологија и уметнички израз. Преку нив може да се проследат тековите на трговијата, политичките промени, културните влијанија и секојдневниот живот на поранешните цивилизации – вели Ѓоргиев.
Монетите се изложени во повеќе стаклени витрини и со опис на нивното значење, а најголемо внимание кај присутните привлече британската монета, која потекнува од 1870 година. На неа е претставен ликот на кралицата Викторија. Тој што ја имал оваа монета во тоа време бил добро облечен човек.
Не помалку вредна е и османлиската монета – мантура (синџир со монети), потоа монетата Марија Тереза, монетата Франц I, американската монета, амајлии, монетата Леополд I, аргентинската монета, бугарската стотинка, грчката лепта, француските, потоа византиските, венецијанските и австро-унгарските, како и тие од времето на поранешна Југославија – добро познатите 100, 1.000 и 5.000 денари и банкноти од периодот на осамостојувањето на Македонија.
– Како сведоци на времето во кое настанале, монетите откриваат податоци за државите и владетелите што ги издавале, за економските и општествените односи, како и за културните вредности низ вековите. Нивните ликовни претстави, натписи и материјални карактеристики овозможуваат согледување на важни аспекти од политичката, социјалната и уметничката историја, додава Ѓоргиев.
Монетите се сведоци на историјата — мали метални артефакти што носат во себе приказни за царства, држави, економии и култури.
– Тие не се само средство за размена, туку и огледало на уметноста, технологијата и идеологијата на еден народ во одредено време. Од антиката до современата доба, секоја монета претставува уникатен документ што зборува за владејачите, симболите и вредностите на своето време. Оваа изложба има цел да им овозможи на колекционерите, историчарите, нумизматичарите и сите заинтересирани систематски и детално да се запознаат со разновидноста на монетите што се опфатени овде – посочува Ѓоргиев.
Во рамките на настанот беше промовирано и истоименото издание на Одделението за историја и историско-културно наследство при Музејот – Струмица. Каталогот содржи прецизни описи, фотографии, технички податоци и историски контекст, со што претставува значаен референтен извор за истражувачите, научната јавност, колекционерите и сите заинтересирани за историјата и културното наследство на регионот.
Проектот е реализиран со поддршка од „Државна лотарија“.
