Македонски
Македонскиот игран филм „17“, долгометражното деби на режисерката Косара Митиќ ја доживеа својата Светска премиера во рамките на 76. издание на еден од најпрестижните филмски фестивали во светот – Меѓународниот Филмски Фестивал во Берлин. Проекцијата се одржа во Киното “Блумакс“ (Bluemax Theater) , а успехот со учеството во официјалната компетитивна програма „Перспективи“, е надополнет со фактот дека „17“ е првиот дебитантски македонски игран филм кој во изминатите 26 години се натпреварува за награда во официјална компетиција на еден од големата тројка светски филмски фестивали: Берлин, Кан, Венеција.
„Обсервер“ го нарече филмот „17“ на Косара Митиќ најдобро откритие на 76. Берлински филмски фестивал, а актерката Ева Костиќ- ѕвезда што доаѓа.
Оливија Поп објави рецензија во специјализираниот медиум за филм Cineuropa.org
Одвреме-навреме, некоја вест за случај на сексуален напад што завршил на суд нè оттргнува од нашите сонувања – следуваат бес и гнев, но потоа, сè брзо се враќа во нормала. „Нормално“ овде, сепак, е клучниот збор, бидејќи културата е негувана околу насилството – и, поточно, сексуалното насилство – како секојдневна појава. Вестите по природа изоставуваат сè што не стигнува до таа фаза: оние кои се исплашени да не проговорат или се социјално дисциплинирани да се засрамат. Ова е реалноста на денешницата, вели режисерката родена во Скопје, Косара Митиќ, во која постојано се потсетуваме на ужасни искуства, но сме успиени да ги заборавиме исто толку брзо.
Протагонистката на Митиќ е Сара (Ева Костиќ), 17-годишно девојче кое делува како аутсајдер со својата отуѓена личност, широка облека и коса. Сепак, уште од првите моменти на филмот, знаеме што можеби ја довело Сара во оваа состојба на речиси зомби: сексуална средба неколку месеци претходно со двајца тинејџери станува брутална додека тие ја напаѓаат и се смеат. Митиќ не се воздржува, што го прави филмот потенцијално поделен во начинот на кој толку живописно го прикажува сексуалното насилство на екранот уште од првите моменти во темнина. Интересно е што режисерката вели дека сведоштвата се земени од случаи од реалниот живот што ги споделиле нејзините актери (повеќето од нив непрофесионалци и студенти по драма), факт што, на некој начин, го прави „17“ уште повознемирувачки – но исто така, можеби, етички начин за фаќање и прикажување на приказните со консензус.
По оваа прва сцена, филмот се одвива во два животно-менливи дена на патување со училишен автобус од Македонија до Грција, каде што делото завршува кога групата ја преминува границата во втората. Младите мажи на патувањето, особено Филип (Даме Јовески), се закана за сите околу нив: барајќи, барајќи право, манипулативни и отворено заканувачки. Во меѓувреме, наставниците се повеќе загрижени да ги однесат сите во музејот на маршрутата, но дури и тие, од страв, се предаваат на каприците на „најпредните’ момчиња во класот.
Ова однесување ги тера гледачите да се прашуваат што е вистинито или дали е хиперболизирано во филмот. Сепак, „17“ е снимен од Наум Доксевски на толку смирен начин и без кинематографска фанфара – рачно снимен во поголемиот дел, веднаш до Сара, како да се плаши да залута премногу – што е невозможно да не се протолкува како вистински приказ за тоа како младите мажи се охрабруваат да се однесуваат и како системот дозволува ова однесување да напредува. Кога Лина (Мартина Даниловска), девојка која сака да се вклопи, оди на забава во хотелот со популарната девојка Нина (Ева Стојчевска) и други, Сара се обидува да ја спречи. Неизбежното може да се види од една милја оддалеченост, а сепак режисерот ни покажува сè што се случува во визуелно најинтензивната сцена во филмот. Сведоци сме на чин на мачно насилство во истата просторија каде што тинејџерите среќно пијат, пушат и играат видеоигри, навидум несвесни за тоа што страда нивниот соученик само на неколку метри од нивните лица.
Откако Сара ќе се вмеша во насилството, врската меѓу неа и Лина е запечатена засекогаш во втората половина од филмот. Сепак, режисерот не попушта: последната секвенца на филмот е толку висцерална и психолошки абразивна дури и без да ни покаже многу на екранот, делумно поради изведбата на Костиќ додека таа ги доживува овие моменти сама, напиша Поп.
