Македонски
Македонското движење за промоција на мајчиниот јазик „Крсте Мисирков“ соопшти дека во последните денови повеќе Македонци од Леринско добиле повици од грчката полиција за да дадат исказ во рамките на постапка за наводно кривично дело.
Според тврдењата на движењето, предметот опфаќа 15 лица и две организации. Оттаму ги повикуваат сите што добиле полициски повик да ја известат организацијата, најавувајќи заедничка реакција.
„Организирано ќе реагираме против самоволието и обидот за заплашување на Македонците кои јавно зборуваат и пеат на македонски јазик“, се наведува во објавата.
Засега нема официјално соопштение од грчката полиција или од Обвинителството во Лерин со кое би биле потврдени бројот на повиканите лица, причините за нивното повикување или кривичното дело за кое евентуално се води постапка. Движењето „Крсте Мисирков“ не објави копии од полициските покани, ниту наведе конкретен повод поради кој лицата се повикуваат да дадат исказ.
Поради временското совпаѓање, се поставува прашањето дали полициските повици се поврзани со прославата одржана на 19 јули во селото Овчарани, односно Мелити, во Леринско. Таквата поврзаност, сепак, сè уште не е официјално потврдена.
Видео од прославата доставено до Обвинителството
На 8 септември двајца грчки државјани, Димитриос Јуматзидис и Христос Циранидис, доставиле до Обвинителството во Лерин видеоснимка од прославата во Овчарани. Тие побарале надлежните институции да испитаат дали од содржината на песната, однесувањето на присутните и гестовите забележани на снимката произлегува евентуална кривична или друга одговорност.
На видеото се гледаат луѓе како пеат и играат на македонската песна „Александар, цар македонски“. Грчките медиуми и подносителите на пријавата особено ги истакнаа стиховите кои, според нивниот објавен превод, содржат пораки дека „Грците згрешиле“ и завршуваат со зборовите „Грци, одете си, доста веќе со лагите“.
Дел од грчките медиуми песната ја претставија како „антгрчка“ и „иредентистичка“, додека подносителите на пријавата побараа обвинителството да утврди дали нејзиното јавно изведување може да претставува кривично дело.
Не е објавена официјална информација дали Обвинителството во Лерин формално отворило предистражна постапка врз основа на доставеното видео, ниту дали полициските повици за кои информира движењето „Крсте Мисирков“ се дел од истиот предмет.
Посебно парламентарно прашање за наводни повици за вооружување
Случајот со песната во Овчарани беше проследен и со друга контроверзија, поврзана со објава на интернет-страницата „Егејски глас“.
Грчката пратеничка Аспасија Курупаки од партијата НИКИ на 18 септември поднесе парламентарно прашање до министрите за надворешни работи и за заштита на граѓаните. Таа побара да се испитаат автентичноста и потеклото на интернет-објавата во која, наводно, се зборува за самоорганизирање, набавување оружје и вооружено дејствување во грчка Македонија.
Курупаки побара грчките институции да утврдат дали станува збор за изолирана интернет-пропаганда или зад објавата постојат конкретни лица и вистинска организациска структура.
Ова парламентарно прашање се појави во периодот на полемиките околу прославата во Овчарани, но се однесува на посебна интернет-објава. Засега нема докази дека тоа прашање, пријавата за песната и полициските повици за кои информира „Крсте Мисирков“ се дел од една иста постапка.
Судската битка за Центарот за македонски јазик
Паралелно со овие случувања, продолжува и долгогодишната судска битка за правниот статус на Центарот за македонски јазик во Грција, организација со седиште во Лерин која се залага за зачувување и негување на македонскиот јазик како автохтон јазик во земјата.
Центарот првично беше регистриран во 2022 година со одлука на судот во Лерин. Меѓу неговите цели беа изучување и промовирање на македонскиот јазик, организирање јазични курсеви и негово вклучување како изборен предмет во образованието.
Меѓутоа, Апелацискиот суд на Западна Македонија, со седиште во Кожани, на 13 август 2024 година ја поништи одлуката со која било одобрено регистрирањето на здружението. Против ваквата одлука беа поднесени касациски жалби до Врховниот суд на Грција.
Разгледувањето на жалбите беше закажано за 21 септември 2026 година, но Врховниот суд го одложи рочиштето за 20 септември 2027 година. Со тоа судот не донесе одлука за основаноста на жалбите, туку ја одложи конечната разврска за правниот статус на Центарот.
Македонското меѓународно движење за човекови права го оцени одложувањето како продолжување на притисокот врз македонскиот јазик и изразувањето на македонскиот идентитет во Грција. Тоа, сепак, е став на организацијата, додека судската постапка формално се однесува на регистрацијата и правниот статус на конкретното здружение, а не на општа забрана за зборување или изучување на македонскиот јазик.
Останува неразјаснето зошто Македонците од Леринско се повикуваат во полиција, за какво наводно кривично дело се води постапка и дали полициските разговори се поврзани со песната испеана во Овчарани, со спорната интернет-објава или со друг предмет. Одговор на овие прашања може да дадат единствено грчката полиција и надлежното обвинителство, кои досега јавно не се произнесле за случајот.
