Македонски
Кога универзитетски професор и политички лидер пред камерите тврди дека на жените им е потребен „машки надзор“, тоа не може да се сведе на обична провокација или на личен став. Тоа е порака што ја нормализира контролата врз жената и ја претставува како должност на сопругот.
Токму такви ставови изнесе Петар Богојески во дебатата на ТВ Алфа со адвокатката Катерина Котеска. Богојески не зборуваше како случаен гостин што изнел непромислени реченици во телевизиска дебата. Тој е лидер на политичка партија, јавна личност и професор – човек што бара доверба и влијание во општеството. Затоа неговите зборови не се само личен став. Тие покажуваат какви односи меѓу жените и мажите смета дека се прифатливи.
Богојески го обвини феминизмот дека ги натерал жените да го отфрлат машкиот надзор, а на прашањето кој треба да ја надгледува Котеска, одговори дека тоа треба да го прави нејзиниот сопруг. Таквиот надзор, рече, бил негова „задача“ и „обврска“.
Уште посериозно е што, зборувајќи за неверство во бракот, Богојески ја опиша реакцијата на сопругот како заштита на неговото достоинство и категорично тврдеше дека „тоа неговото не е насилство“. Притоа не прецизираше на каква реакција мисли. Но кога се разговара за семејно насилство, реакцијата на партнерот не може однапред да се прогласи за ненасилна само затоа што ѝ претходело неверство. Одговорноста за сопственото однесување ја носи оној што постапува.
Во дебатата, Катерина Котеска му се спротивстави аргументирано. Таа потсети дека секој човек е одговорен за контролирањето на сопствените реакции, независно од однесувањето на партнерот, и дека брачните конфликти се решаваат со разговор и аргументи, а не со сила или со повикување на традиција во која машкиот збор треба да биде последен. Тоа беше суштинскиот одговор што требаше да се слушне во разговор за насилството: нема оправдување за насилничка реакција, а контролата не е право што произлегува од бракот.
Дополнително Богојески смета дека Законот за спречување насилство врз жени и семејно насилство е неповолна легислатива за машкиот род. Неговиот неверојатен заклучок е дека нацијата ни се распаднала токму поради оваа регулатива, затоа немало деца во училиштата.
Особено загрижувачки е кога ваквите пораки ги испраќа човек со академска титула и јавна политичка функција. А кога тој е и татко на машко дете, прашањето станува уште понепријатно: каква претстава за односите меѓу жените и мажите и пренесуваме на следната генерација? Дека момчето треба да научи да ги почитува границите и самостојноста на жените – или дека еден ден ќе има „обврска“ да ги контролира?
Слободата на говорот му дава право на секого да застапува и непопуларни ставови. Но таа не ги ослободува јавните личности од одговорност за значењето и последиците на зборовите што ги избираат. Особено кога зборуваат за насилство, достоинство и права на жените, зборовите не се безопасна реторичка игра.
Жената не е одговорна за туѓата агресија. Сопругот не е надзорник, а бракот не е дозвола за контрола. Тоа се основни принципи, не радикални идеи. И токму затоа настапот на Богојески заслужува јасна, аргументирана критика – каква што во дебатата ја понуди Катерина Котеска.
