Македонски
Утре (четврток) од 18.30 во бистрото Комедија ќе се одржи промоција на романот „Јета“ од Ивана Трајаноска. Романот низ разговор со авторката ќе го промовира Олгица Крстеска. „Јета“ е објавен кон средината на април како книга бр. 249 во едицијата ПРОаЗА на издавачката куќа Или-Или. Дизајнот на корицата е на Соња Станковска.
Јета е роман што длабоко навлегува во прашањата на мултикултурализмот, интеркултурализмот, припадноста и отуѓувањето, како и во слоевитите конструкции на личниот, националниот, верскиот но и женскиот идентитет во историскиот и современиот контекст на поранешна Југославија и денешна Македонија.
Главниот лик, Кадрије (позната по своето тајно партизанско име Јета), е Албанка од муслиманско семејство од Македонија, која учествувала во Втората светска војна, а подоцна сама ги израснала своите деца како самохрана мајка. Преку неа, романот се навраќа на сложените општествени трансформации на Балканот во текот на дваесеттиот век, од партизанската борба и социјалистичката обнова, до распадот и неизвесноста на постјугословенскиот период. Приказната на Јета ја одразува издржливоста на една жена која, и покрај ограничувањата на своето историско време, се обидува да го изгради својот идентитет и достоинство во едно патријархално, етнички и верски поделено општество.
Приказната за Јета се протега и надвор од животот на главната хероина, опфаќајќи го нејзиното мултиетничко и мултиконфесионално семејство, нејзините два сина, нивните сопруги и нивните деца. Секој лик претставува свој пат во градењето и разбирањето на идентитетот. Генерациската наративна структура овозможува повеќекратни перспективи, прикажувајќи како политичките, културните и емоционалните наследства се пренесуваат, преобразуваат или отфрлаат низ времето. Преку гласовите на нејзините потомци, романот повторно ги осмислува начините на кои идеалите на соживот и толеранција се предизвикуваат и преосмислуваат во променливите пејзажи на минатото и сегашноста.
Во Јета идентитетот никогаш не е статичен. Тој е обликуван од надворешни сили: јазикот, религијата, родот, етничката и националната припадност но и од внатрешните борби за кохерентност, љубов и припадност. Романот ја преиспитува идејата за „другиот“ не само како политички конструкт, туку и како интимна реалност во семејствата и заедниците. Тој испитува како стереотипите и предрасудите произлегуваат од стравот и незнаењето, и како помирувањето, и лично и колективно, бара разбирање, емпатија и имагинација. Иако вкоренет во македонскиот контекст, романот Јета отвора универзални прашања за различноста, соживотот, ксенофобијата и човечкото достоинство.
Ивана Трајаноска е родена во Скопје во 1981. Таа е универзитетска професорка, писателка, преведувачка и интердисциплинарна истражувачка. Авторка е на романите Разгледници (2008) и Деса (2021) како и на неколку раскази на македонски и англиски јазик.
