Македонски
Ако денес Бугарија се обидува да го присвои цар Самoил како свое ексклузивно наследство, тоа не било случај „пред неколку децении“. Имено, во бугарската православна литература не се среќаваат традиции поврзани со Самоил. А кога сепак, се пренесува нешто за него, тоа обично е проследено со „одредена воздржаност“.
Ова се должи на фактот што бугарската црква во тоа време немала значајна позиција во македонското царство на Самoил.
Проф. Дмитриј Оболенски, Филолог, историчар, византолог, член на Британската академија (1974)
Ова е заклучокот на Дмитриј Оболенски од Универзитетот во Кембриџ (сер Дмитриј Оболенски (1918–2001) истакнат руско-британски историчар и византолог, кој студирал и кратко време предавал на Универзитетот во Кембриџ, пред да оствари долга кариера како професор во Оксфорд).
Во своето дело „Богомилите“ од 1948 година, на страница 151, Оболенски пишува за Самoил:
И покрај овие неоспорни докази, за името на Самoил сè уште се врзува постојано сомневање за хетеродоксија. Значајно е тоа што, додека големите православни цареви Борис, Симеон и Петар често се величаат во спомениците на бугарската литература и станале предмет на национален култ, името на Самoил речиси целосно отсуствува од бугарската православна литература и секогаш е обвиено со превез на воздржаност. Објаснувањето за овој факт веројатно лежи во положбата на бугарската црква во македонското царство на Самoил. Со тоа што одбил да го признае укинувањето на старата бугарска патријаршија, наложено од Јован Цимиски и со поставувањето на сопствен патријарх, Самoил ги прекинал сите односи со Вселенската патријаршија. Во очите на византиската црква и држава, тој секогаш останал бунтовник.
Во рамките на сопственото царство, Самoил бил принуден да води политика што во суштина била националистичка, како во црковна, така и во политичка смисла; за да биде успешна, оваа политика барала соработка на сите страни и групи во Бугарија во остварувањето на една цел – уништување на византиската власт и нејзината доминација над балканските Словени. Оваа соработка, пак, претпоставувала состојба на внатрешна рамнотежа, па затоа е разбирливо што Самoил не можел да си дозволи да ги отуѓи богомилите, кои во тоа време сигурно претставувале значителен дел од неговите поданици. Оваа веројатна толеранција кон еретиците од политички причини можеби и ја поттикнала народната легенда што го поврзува цар Самoил со богомилството.“
Изворите од десеттиот век не укажуваат експлицитно кој регион или региони во Бугарија може да се сметаат за првобитно огниште на богомилската секта. Сепак, врз основа на збирните докази што ги опфаќаат географските фактори, индиректните историски податоци и подоцнежните извори – кои допрва треба да се разгледаат – може да се потврди дека Македонија била колевката, а подоцна и упориштето на богомилството на Балканот, вели Обленски.
Да издвоиме два заклучока од горенаведениот цитат:
Името на Самoил речиси целосно отсуствува од бугарската православна литература и секогаш е обвиено со „превез на воздржаност“.
Царството на Самoил се дефинира како Македонско царство. Дека „царството на цар Самоил беше повеќе македонско отколку бугарско“ е мислење кое го застапува и Вилијам Милер.
Извор: *The Bogomils* (Богомилите), Дмитриј Оболенски, стр. 151.
