Skip to main content

ДПМ го чествуваше Раде Силјан: 40 години од „Пронајден облик“ и промоција на „Поетски облици на времето“

Преполната сала на Друштвото на писателите на Македонија собра писатели, универзитетски професори, истражувачи, претставници на културни институции и бројни читатели на јубилејната средба посветена на Раде Силјан. Модераторка на настанот беше д-р Марина Мијаковска.

На 18 ноември, Друштвото на писателите на Македонија одбележа 40 години од објавувањето на „Пронајден облик“ (1986), првата книга со критики и есеи на Раде Силјан. Јубилејот беше чествуван со промоција на неговата нова книга „Поетски облици на времето“, со поднаслов „Критички огледи за македонската поезија“, во издание на „Матица македонска“.

„Поетски облици на времето“ го продолжува долгогодишното читање и вреднување на македонската поезија од страна на Силјан. Критичките огледи поврзуваат поетски гласови и книжевни времиња, од средновековното слово до современото творештво, согледувајќи го секој автор и во особеноста на сопственото дело и во поширокиот развој на македонската книжевност. Книгата ја открива македонската поезија како жива целина, обликувана низ авторите, делата и времето.

Книгата ја промовираше проф. д-р Димитар Пандев, кој ја истакна нејзината компактност и изграденоста како критичка целина. Тој ја оцени како „книга образец за есеистички јазик и стил“ и нагласи дека во неа се спојуваат есеистичката традиција и внимателното читање на македонската поезија.

Во промотивното излагање, Пандев го проследи распонот на книгата од средновековните записи до современата македонска поезија, истакнувајќи го начинот на кој Силјан ги чита поетските дела во контекст на книжевниот континуитет. Полувековното присуство на авторот во македонската книжевност го собра во формулацијата „Во светот на поезијата и критиката“, а критичките огледи ги определи како „своевидна естетика и валоризација на македонската поезија“.

Уредникот на книгата и автор на поговорот „Мерата на времето, обликот на вредноста“, ас. д-р Иван Антоновски, се осврна на уредничката одговорност кон издание што собира повеќе децении од македонскиот книжевен живот. Тој го истакна и придонесот на Раде Силјан во делата на другите автори: „На корицата на една книга го читаме името на авторот. Многу потешко се гледаат сите оние што ѝ помогнале да стигне до нас. Раде Силјан со децении е присутен на двете места: на кориците на своите книги и во животот на книгите на другите.“

Антоновски зборуваше и за довербата меѓу генерациите, во која помладиот книжевник е прифатен како соговорник со право на сопствен суд и обврска да го образложи. Во завршницата му се заблагодари на Силјан за делот од животот вложен во делата на другите: „Тој живот е присутен на многу повеќе страници отколку што го носат името на Силјан.“

На чествувањето се обрати и Раде Силјан. Навраќајќи се на писателите, разговорите и песните што го придружувале низ изминатите децении, тој рече: „Четириесет години по „Пронајден облик“, најнапред помислувам на луѓето со кои го делев ова време. На писателите што ги читав, на разговорите и несогласувањата што ме тераа повторно да отворам книга. На пријателите што се тука и на оние што веќе ги нема, а чии стихови сѐ уште ни се обраќаат. Во денешнава средба чувствувам и нешто од нивното присуство.“

Говорејќи за критичарската работа и радоста во откривањето на творештвото на другите, Силјан истакна: „Верувам дека на книжевноста ѝ требаат луѓе што умеат да се израдуваат на добра книга потпишана со туѓо име.“ Завршувајќи го своето обраќање, тој ја изрази вербата во иднината на македонското творештво: „Македонската книжевност заслужува иднина поголема од нашите биографии.“

Повеќе од половина век, Силјан е присутен во македонскиот книжевен живот како поет и критичар, а преку антологиите и издавачката работа придонесува делата на македонските автори да стигнат до нови читатели. Во два мандата го предводеше ДПМ. Добитник е и на државните награди „11 Октомври“ и „Св. Климент Охридски“, а годинава беше одликуван и со Орденот „8 Септември“.

Со чествувањето, ДПМ му оддаде признание на Раде Силјан, една од централните личности на македонскиот книжевен живот. Неговиот творечки и културен ангажман продолжува да ја збогатува македонската книжевност и да ја отвора кон нови читања.

Поврзани вести