Македонски
Економскиот раст на Западен Балкан се очекува да забрза во 2026 година и дополнително да зајакне во 2027 година, поттикнат од потрошувачката и инвестициите. Регионалната економија покажа отпорност на шокови и продолжува да се приближува до Европската унија. За да се поддржи создавањето подобри работни места, бизнисите имаат потреба од поефикасни регулативи поврзани со трговијата кои ќе им помогнат да се натпреваруваат на меѓународните пазари, се посочува во новиот Редовен економски извештај за Западен Балкан, објавен денеска.
Просечниот раст во Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Црна Гора, Македонија и Србија се проектира да достигне 3,1 процент во 2026 година, наспроти 2,6 проценти во 2025 година. Се очекува да се зголеми до 3,4 проценти во 2027 година и да остане на тоа ниво во 2028 година.
– Во време на зголемена геополитичка неизвесност и слаб раст меѓу клучните трговски партнери, Западен Балкан повторно покажа економска отпорност. Но, само издржливоста не е доволна за регионот да се приближи кон просечните приходи на Европската унија или да создаде квалитетни работни места што им се потребни на луѓето. Работните места доаѓаат од динамичните приватни сектори, а следната фаза на раст бара ефикасна, предвидлива регулација и отстранување на трговските бариери, не само на границата туку и зад неа – рече Сјаоќинг Ју, директор на Светската банка за Западен Балкан.
Во извештајот се наведува дека последователните рунди на либерализација на царините го направија Западен Балкан високо интегриран во глобалната трговија. Трговијата со стоки и услуги достигна 107 проценти од регионалниот БДП во 2025 година, над просекот на ЕУ од 90 проценти, а извозот на услуги порасна четирикратно помеѓу 2010 и 2025 година. Следната генерација реформи треба да им помогне на фирмите да го искористат овој пристап до пазарот поцелосно и поиздржливо преку намалување на непотребните трошоци зад границата, вели извештајот.
Просечните тарифи на сите стоки увезени во Западен Балкан се околу 6 проценти, но нетарифните мерки додаваат уште 10 проценти трошоци за увоз. Овие трошоци се особено високи, достигнувајќи над 20 проценти во некои агро-прехранбени сектори. Ограничувањата на прекуграничните услуги се уште поскапи, со проценети 29 проценти. Отстранувањето на половина од преостанатите пречки за увоз, како што се барања за лиценцирање и овластување, повторени инспекции, процедури за сертификација и правила за локално присуство, може да го зголеми БДП до 12,5 проценти на среден рок, според симулациите на извештајот.
Повисоките трошоци за увоз исто така го отежнуваат извозот и останувањето на извозните пазари за компаниите во регионот. Само околу една третина од новите извозни претпријатија формирани од фирмите од Западен Балкан преживуваат првата година, а само 1 до 4 проценти ја достигнуваат петтата година. Ова е важно за работните места, бидејќи трговските фирми вработуваат огромно мнозинство од производствените работници во регионот. Тие генерално се поголеми и плаќаат подобро од споредливи фирми кои се фокусираат на домашниот пазар.
Затоа, како што се наведува во извештајот, реформите треба да се фокусираат на подобра, а не само помала, регулација: поедноставување и дигитализација на процедурите, користење инспекции базирани на ризик, признавање на усогласени стандарди и квалификации, и зачувување на заштитни мерки кои служат на легитимни јавни цели.
