Македонски
Македонската културна и книжевна јавност добива ново значајно дело со објавувањето на 25-та драма на проф. д-р Зоран Пејковски – писател, драмски автор, универзитетски професор, културен деец и дипломат, кој со своето најново остварување внесува нова вредност во современата македонска драматургија.
Станува збор за првата литургиска драма во стих во единаесет сцени, посветена на Свети Климент Охридски – дело што претставува исклучителен спој на драмската уметност, поетскиот израз, духовната традиција и историската меморија.
Драмата се појавува во пресрет на големите јубилеи што ќе бидат одбележани во 2026 година – 1.140 години од формирањето на Светиклиментовиот универзитет (886–2026) и 1.110 години од упокојувањето на Свети Климент Охридски (916–2026).
Овие јубилеи претставуваат многу повеќе од историски датуми. Имено, тие се потсетување на една голема цивилизациска мисија, на времето кога Охрид станал духовен и просветен центар на словенскиот свет и кога Свети Климент Охридски го поставил темелот на образованието, книжевноста и духовната култура. Токму во тој контекст, новата драма на проф. д-р Пејковски претставува современ уметнички одговор кон наследството на една од најзначајните личности во македонската и европската културна историја.
Во ова драмско дело авторот не создава само историски портрет на Свети Климент Охридски, туку гради духовна сцена на која се среќаваат минатото и сегашноста. Низ единаесет сцени, преку стихуван драмски израз, се открива ликот на Свети Климент како просветител, епископ, книжевник, педагог и духовен градител, чија мисија повеќе од еден милениум продолжува да биде извор на инспирација.
Литургискиот карактер на драмата ѝ дава посебна уметничка и духовна длабочина. Во неа стихот станува носител на молитвена мисла, а драмскиот дијалог прераснува во сведоштво за вечните вредности – верата, знаењето, љубовта кон словото и одговорноста кон идните поколенија.
Посебната вредност на изданието произлегува од фактот што станува збор за прва литургиска драма во стих посветена на Свети Климент Охридски во македонската драмска литература. Со тоа проф. д-р Пејковски отвора нов простор во современото драмско творештво, поврзувајќи ја книжевната уметност со богатата духовна и историска традиција.
Особено значење на ова дело му дава рецензијата на проф. д-р Маја Јакимовска-Тошиќ, научен советник и професор од Институтот за македонска литература при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Како еден од најистакнатите современи истражувачи на македонската средновековна книжевност, медиевистиката, Охридската книжевна школа и кирилометодиевската традиција, проф. д-р Јакимовска-Тошиќ со својот научен авторитет внесува посебна тежина во вреднувањето на ова драмско остварување.
Нејзината рецензија претставува повеќе од стручна оценка на еден книжевен ракопис – таа е научна потврда за значењето на делото во поширокиот контекст на македонската книжевност и културна историја. Нејзината долгогодишна истражувачка работа посветена на средновековното книжевно наследство и на духовните центри како Охридската книжевна школа овозможува драмата да биде согледана не само како уметнички текст, туку и како современ придонес кон продолжувањето на една вековна книжевна традиција.
Издавач на книгата е познатата скопска издавачка куќа ПНВ Публикации, која со својата досегашна издавачка дејност се потврди како значаен поддржувач на современата македонска литература, научната мисла и културните проекти со трајна вредност. Кон ова значајно издание како поддржувач се вклучува и Општина Охрид, која со своето учество дава придонес во одбележувањето на големите светиклиментови јубилеи и во афирмацијата на културното и духовното наследство на градот на Свети Климент. Со објавувањето на ова дело, ПНВ Публикации уште еднаш ја потврдува својата определба за афирмација на изданија што имаат особено книжевно и национално значење.
Проф. д-р Зоран Пејковски зад себе има богат творечки и професионален опус. Како автор на повеќе драмски дела, поетски книги, научни трудови и публицистички изданија, тој во своето творештво доследно се навраќа кон големите историски, духовни и културни теми, настојувајќи преку литературата да ја зачува и афирмира колективната меморија.
Покрај својата книжевна и научна дејност, проф. д-р Пејковски моментално ја извршува функцијата директор на Македонскиот културно-информативен центар во Софија, каде активно придонесува за претставувањето и афирмацијата на македонската култура, литература и уметност во меѓународниот културен простор. Истовремено, тој е и дипломатски советник, ангажиран во областа на културната дипломатија и развојот на меѓународната соработка.
Посебна симболика и научна длабочина на ова јубилејно дело му дава и фактот што проф. д-р Зоран Пејковски докторирал токму на темата поврзана со Свети Климент Охридски. Со тоа неговата најнова драма не е само резултат на творечка инспирација, туку природно продолжение на долгогодишен научен интерес, истражувачка работа и длабока посветеност кон делото на Охридскиот просветител.
Токму оваа нераскинлива врска меѓу научникот и творецот ѝ дава посебна автентичност на драмата. Авторот не му пристапува на Свети Климент само како книжевен мотив, туку како на личност чие дело со години го проучувал, анализирал и толкувал. Во оваа книга се среќаваат научната компетентност, историското познавање, духовното разбирање и уметничката визија на еден автор кој својот творечки пат го поврзал со една од најголемите личности на македонската и словенската културна историја.
Со својата 25-та драма, проф. д-р Зоран Пејковски создава дело што ги надминува рамките на едно книжевно издание. Тоа е драмски поклон кон Свети Климент Охридски, кон неговото дело и кон идејата дека словото, образованието и духовноста се темелите врз кои опстојуваат народите.
Во годината на големите светиклиментови јубилеи, ова дело се појавува како достоинствен културен настан и како современо сведоштво дека наследството на Свети Климент Охридски продолжува да живее – преку науката, преку книжевноста и преку творците кои му даваат нов живот на неговото вечно слово.
