Македонски
Езерото Балатон, една од најпознатите туристички дестинации во Унгарија, се соочува со сериозен проблем со водниот биланс, откако сушните периоди и недостигот од врнежи доведоа до значително намалување на водните резерви.
Проблемот не е само во моментално ниското ниво на езерото, туку и во подолготрајниот тренд. Според унгарската Генерална дирекција за водостопанство, 2025 година била една од најсушните во историјата на мерењата на водниот биланс на Балатон. Природната промена на водните резерви била втора најниска од 1921 година, откако постојат сигурни месечни податоци за водниот биланс на езерото.
Податоците покажуваат дека во последните 25 години дури десет години имале негативна природна промена на водните резерви, што значи дека во тие години од езерото природно исчезнувало повеќе вода отколку што се надополнувало преку врнежи и дотекување.
Ситуацијата продолжила и во 2026 година. Истражувачите од Универзитетот „Етвеш Лоранд“ утврдиле дека од 2021 година до април годинава во сливот на Балатон се создал кумулативен дефицит на врнежи од речиси 500 милиметри. Дополнително, зимскиот период 2025/26 донел 26 отсто помалку врнежи од просекот, што значело дека езерото во пролетниот период не успеало целосно да ги надополни резервите.
На 31 јули просечното водостој на Балатон било 56 сантиметри според мерната точка кај Шиофок. Иако оваа бројка не ја претставува просечната длабочина на целото езеро, таа покажува колку е ниско нивото во услови на долготраен недостиг на вода.
Причината не е само недостатокот на дожд. Високите температури, сончевото зрачење и ветерот го зголемуваат испарувањето, додека сувата почва и намалената влажност дополнително влијаат врз водниот циклус. Научниците предупредуваат дека климатските промени не се единствената причина за секоја суша, но повисоката температурна основа придонесува сушните и топлотните периоди да бидат почести и поинтензивни.
Интересно е што нискиот водостој сам по себе не значи автоматски и еколошка катастрофа. Научниците од Балатонскиот лимнолошки истражувачки институт претходно посочија дека езерото е плитко и природно подложно на големи годишни осцилации на водостојот. Нивоа под 70 сантиметри се забележани и во минатото, вклучително и екстремно ниски вредности во 2003 година.
Сепак, она што сега го привлекува вниманието на истражувачите е должината и зачестеноста на негативниот воден биланс, односно периодите во кои езерото губи повеќе вода отколку што добива.
За туристичкиот Балатон ова е особено важна тема. Ниското ниво највидливо е на плитките делови од јужниот брег, каде повлекувањето на водата остава широки суви појаси покрај брегот. Во исто време, долгорочниот воден биланс ќе биде важен и за идното управување со езерото, туризмот и екосистемот.
Балатон и порано имал сушни периоди и екстремно ниски водостои. Новиот предизвик е дали ваквите периоди ќе стануваат почести и подолги, особено во услови на повисоки температури и променет режим на врнежи.
