Свечено затворање на фестивалот

Концерт на 
Александра Коцевска – мецосопран
Глигор Гелебешев – пијано

Доделување на наградата
„Златна лира“ на СМУМ

Среда, 28 октомври, 20 часот
Музеј на македонската борба

Последната вечер од годинашното, дваесет и прво издание на камерниот фестивал „Златна лира“ ќе биде заокружена со концертот на дуото Александра Коцевска и Глигор Гелебешев. На концертот ќе претстават разновидна вокална програма што ги обединува францускиот музички колорит на Морис Равел, творештвото на македонските композитори Сотир Голабовски и Љубомир Бранѓолица и лирската експресивност на шесте романси од Џузепе Верди.

Традиционално, и оваа година свеченото затворање на фестивалот ќе го одбележи и доделувањето на наградата „Златна лира“ што Сојузот на музичките уметници на Македонија ја доделува за животно дело и за најзначајни достигнувања на полето на музичката интерпретација во изминатата година. 
 

Музичкото дуо на мецосопранот Александра Коцевска и пијанистот Глигор Гелебешев од 2015 година гради едно од поконтинуираните камерни партнерства на македонската концертна сцена. Нивните програми ги поврзуваат вокалната и пијанистичката литература во широк стилски распон – од оперски арии и соло-песни до шпански и сефардски мелос и современи композиции. Во повеќегодишната соработка тие настапуваат во Скопје, Тетово, Гевгелија, Кочани, Куманово, Кавадарци, Велес, Врање и Софија, како и на фестивалите „Златна лира“, „Скопско лето“, „Штипско лето“, „Денови на македонска музика“ и други концертни манифестации.

Александра Коцевска дипломира на Факултетот за музичка уметност во Скопје во класата на проф. Благоја Николовски, а магистрира во класата на проф. Билјана Јовановска-Јакимовска. Како солистка е добитничка на повеќе награди од домашни и меѓународни натпревари, а значаен дел од нејзината работа е педагогијата. Во ДМБУЦ „Илија Николовски – Луј“ работи со генерации ученици кои освојуваат признанија, а во 2011 година ја добива наградата на Здружението на музички и балетски педагози за повеќегодишна успешна работа. Од 2017 година настапува и со камерното Трио „Колегиум“, а во 2024 година ја добива наградата „Златна лира“ за врвни уметнички достигнувања.

Критичките осврти за Коцевска ја издвојуваат нејзината сценска сугестивност, префинет музикалитет и сигурна вокална техника, со интонативна чистота, богат динамички опсег, прецизна артикулација и топол, избалансиран тон низ регистрите (СМУМ, 2025). Во биографскиот материјал за дуото нејзиното пеење е опишано и преку чисто водени мелодиски линии и убедливо стилско толкување, со способност гласот природно да преминува од драматични кулминации кон деликатни pianissimo-нијанси.
 

Глигор Гелебешев музичкото образование го започнува во Гевгелија и го продолжува во Скопје, а пијано студира на Академијата за уметности во Нови Сад во класата на проф. Јокут Михаиловиќ. Магистрира на ФМУ во Скопје и во текот на образованието освојува награди на домашни и меѓународни натпревари и посетува мастер-класови кај Евгениј Тимакин, Икуко Ендо, Арбо Валдма, Владимир Крпан и Јокут Михаиловиќ. По магистрирањето развива солистичка и камерна кариера; од 2001 година со сопругата Катерина Гелебешева Костадиновска настапува во пијано-дуо со кое се претставува на „Охридско лето“, „Интерфест“, „Денови на македонска музика“, „Златна лира“ и во повеќе европски земји и САД. Дуото има издадено две ЦД-а и реализирано бројни снимки за МРТ, а во 2021 година Гелебешев го издава и својот прв соло компакт-диск со дела на Шопен, Рахмањинов и сопствени композиции. Паралелно со концертната работа, повеќе децении е активен педагог во ДМБУЦ „Илија Николовски – Луј“.

Во рецензијата за неговиот солистички настап на „Златна лира“ 2025, Мирјана Павловска-Шулајковска го издвојува студиозниот пристап, динамичката слоевитост, широкиот тонален спектар и интерпретативната зрелост, особено во делата на Скрјабин и Рахмањинов. Во дуото со Коцевска, овие пијанистички квалитети се ставаат во служба на вокалната линија: нивната соработка се потпира на внимателно избалансирана звучна целина, стилска доследност и заедничко обликување на драматургијата. Токму таа рамнотежа меѓу гласот и пијаното им овозможува на двајцата уметници да создаваат камерни настапи со јасен карактер, емоционална длабочина и препознатлив заеднички музички јазик.

 

Награда „Златна лира“

Наградата „Златна лира“ која СМУМ ја доделува за врвни уметнички достигнувања во текот на минатата година, оваа година ја добива пијанистката Даница Стојанова, за нејзините исклучителни уметнички остварувања и посветеноста на промоцијата на македонското музичко творештво на меѓународната сцена.

Даница Стојанова е истакната пијанистка и музички педагог со долгогодишна концертна кариера во Македонија и во странство. Како солист настапувала со Македонската и Видинската филхармонија, а со солистички рецитали се претставила пред публиката во бројни европски земји, САД, Малезија и Узбекистан. Особено значајно место во нејзината уметничка дејност зазема изведувањето и афирмацијата на дела од македонски композитори, кои редовно ги вклучува во своите концертни програми.
 

Даница Стојанова, приватна архива

Меѓу нејзините позначајни остварувања во 2025 година се издвојува солистичкиот рецитал одржан на 5 октомври во концертниот салон „Клавирхаус“ во Њујорк, со дела од Томислав Зографски, Благој Цанев, Јана Андреевска и Енрике Гранадос. Во освртот на концертот, д-р Сања Шојлевска Хендерсон го истакнува исклучителниот пијанистички виртуозитет, музичката елоквенција и емотивната сензибилност на Стојанова, оценувајќи го настапот како „навистина достоинствена презентација на македонските уметнички вредности во САД“.

Нејзината меѓународна концертна активност продолжува и во 2026 година, со настапи во Истанбул и Кочани, на кои повторно централно место зазема македонското музичко творештво. Покрај концертната дејност, Стојанова има значаен придонес и во музичката педагогија, како професор по пијано и камерна музика, ментор на бројни млади таленти и предавач на меѓународни мастер-класи. Од 2020 до 2022 година била музички селектор на фестивалот „Охридско лето“, а моментално ја извршува функцијата в.д. директорка на ДМБУЦ „Илија Николовски-Луј“.

За својата уметничка и педагошка работа е добитничка на повеќе признанија, меѓу кои и наградата „Георги Божиков“ од СОКОМ за најуспешна изведба на дела од македонски композитори, како и специјалното признание од Фондацијата „Томислав Зографски“ за промоција на македонското музичко наследство.

Со доделувањето на наградата „Златна лира“, Сојузот на музичките уметници на Македонија го вреднува уметничкиот придонес на Даница Стојанова, нејзината континуирана посветеност на интерпретацијата на македонската музика и нејзината улога во претставувањето на македонската музичка уметност пред меѓународната публика.
 

Награда „Златна лира“ за животно дело

Наградата „Златна лира“ за животно дело постхумно на истакнатата македонска пијанистка и музички педагог Рита Трпчева-Поповиќ, како признание за нејзиниот исклучителен придонес во развојот на македонската музичка уметност, концертниот живот и музичкото образование.

Рита Трпчева-Поповиќ припаѓа на генерацијата македонски музички уметници кои со својата долгогодишна изведувачка и педагошка дејност оставија значаен белег во македонската музичка култура. Родена во Прилеп, каде што го започнала своето музичко образование, школувањето го продолжила во Скопје, во средното музичко училиште „Илија Николовски-Луј“, во класата на проф. Милица Шперовиќ-Рибарски. Во истата класа ги продолжила студиите на Факултетот за музичка уметност во Скопје, каде што дипломирала во 1981 година. Своето образование го надградила со постдипломски студии кај професорите Јокут Михајловиќ и Борис Романов.

Нејзината богата концертна дејност опфаќа солистички и камерни настапи на бројни фестивали и концертни сцени во Македонија и во странство. Настапувала на „Охридско лето“, „Интерфест“, „Денови на македонската музика“, „Скопско лето“ и други значајни музички манифестации, како и во концертни центри во Италија, Франција, Бугарија, Русија, Малезија и други земји. Уште во раните години од својата кариера била добитничка на повеќе награди на натпревари за млади музички уметници во поранешна Југославија, а музичката критика ја истакнувала нејзината „несекојдневна естрадност, пијанистичка нарација и буен темперамент“.

Особено значајно место во нејзиното творештво зазема камерното музицирање и долгогодишната соработка со кларинетистот Стојан Димов. Нивното дуо остварило бројни концерти во Македонија и во странство, меѓу кои и настапи во Париз, Белград, Софија, Санкт Петербург и други музички центри. Со своите интерпретации на дела од светската и македонската музичка литература, тие изградиле препознатлив уметнички израз и придонеле за афирмацијата на камерната музика. Музичката критика ја издвојувала нејзината префинета смисла за камерно музицирање, интерпретативна чувствителност и способност да оствари единство во музичкиот израз.

Паралелно со концертната кариера, Рита Трпчева-Поповиќ развивала и исклучително значајна педагошка дејност. Од 1981 до 1997 година работела како наставник по пијано во МБУЦ „Илија Николовски-Луј“, од 1997 до 2004 година како уметнички соработник на Факултетот за музичка уметност во Скопје, а од 2004 до 2022 година како професор по пијано при Катедрата за клавишни инструменти на истиот факултет. Нејзината посветеност на музичкото образование се огледува во работата со бројни генерации млади пијанисти, од кои многумина постигнале значајни резултати на домашни и меѓународни натпревари и изградиле сопствени музички кариери.

Низ повеќедецениската уметничка дејност, Трпчева-Поповиќ се афирмирала како сестрана пијанистка, посветен камерен музичар и педагог, чиј придонес се препознава и во развојот на македонската изведувачка практика и во создавањето нови генерации музички уметници.

Со постхумното доделување на наградата „Златна лира“ за животно дело, Сојузот на музичките уметници на Македонија оддава признание на нејзиното богато уметничко наследство, долгогодишната посветеност на музиката и трајниот придонес што Рита Трпчева-Поповиќ го остави во македонската музичка култура.