Македонски
На Светскиот ден на срцето, високата смртност од кардиоваскуларни заболувања го насочува вниманието и кон условите во кои се лекуваат пациентите.
Речиси 6.900 животи за една година. Толкав е приближниот број починати од болести на срцето и крвните садови во Македонија во 2025 година, пресметан од податоците на Државниот завод за статистика. Од вкупно 20.287 смртни случаи во земјата, 34 проценти биле последица на болести на циркулаторниот систем, во кои спаѓаат и срцевите и цереброваскуларните заболувања.
Ова е сликата со која земјата го пречекува 29 септември, Светскиот ден на срцето. Додека превентивните прегледи и здравите навики остануваат првата линија на заштита, за пациентите на кои веќе им е потребна операција најважно станува друго прашање: дали навреме ќе стигнат до тим што може да им помогне?
Смртните исходи на Државната кардиохирургија го привлекоа вниманието на јавноста во мај 2024 година. „Фокус“ тогаш објави дека, според документи со кои располагал медиумот за три издвоени месеци од 2023 година, меѓу 31 опериран пациент имало 14 починати. Тогашното раководство го оспори тврдењето за зголемена смртност.
„Последните 5 месеци покажуваат дека нашата смртност е пониска од предвидената“, изјави тогаш веќе разрешениот директор Марјан Шокаровски на 29 мај 2024 година, според известувањето на Радио Слободна Европа. Тој ги отфрли обвинувањата и тврдеше дека резултатите од лекувањето покажувале подобрување.
Во октомври 2025 година, „Фокус“ повторно пишуваше за состојбите на истата клиника. Медиумот пренесе обвинувања од дел од вработените за нарушени услови за работа и заминување анестезиолози, како и наводи за болнички инфекции и смртни исходи.
Меѓу ваквите објави и демантите останува прашањето како пациентите да добијат јасна слика за резултатите од лекувањето. Според објаснувањето на Здружението на торакални хирурзи — STS, болничката смртност мора да се оценува во однос на тежината на состојбата на пациентите пред операцијата. Установа што прима потешко болни може да има повеќе смртни исходи и без полош квалитет на грижата и не е заклучок дека државните клиники во целина се понебезбедни од приватните.
За пациентот, меѓутоа, лекувањето започнува многу пред да влезе во операционата сала. Навременото препознавање на симптомите и брзиот пристап до дијагностика се особено важни кај итните состојби. Светската здравствена организација предупредува дека при симптоми на срцев удар треба веднаш да се побара итна медицинска помош, бидејќи одложувањето може да го зголеми оштетувањето на срцевиот мускул.
Кога е утврдена потребата од операција, следното прашање е каде таа може да се изведе и како ќе се покријат трошоците. Во Македонија кардиохируршки услуги се обезбедуваат и во јавни и во приватни установи, а дел од услугите во приватните болници се на товар на Фондот за здравствено осигурување.
Според одговор на Фондот објавен во „Фокус“ на 12 март 2026 година, во текот на 2025 година во двете приватни клиники биле реализирани 2.666 кардиохируршки услуги финансирани од Фондот. Покривањето на трошоците зависи од конкретната услуга и важечките услови, па пациентите треба да проверат која документација е потребна и дали постои сопствено учество.
Меѓу достапните капацитети е Клиника Жан Митрев, во чија програма се наведени бајпас операции, зафати на срцевите залистоци и аортата, како и минимално инвазивни и хибридни процедури. Клиника Жан Митрев започнала со работа во 2000 година со првата бајпас операција во земјата, предводена од д-р Жан Митрев. Изборот на интервенцијата се прави според состојбата на секој пациент.
Светската здравствена организација ја нагласува важноста на контролата на крвниот притисок, шеќерот и холестеролот, како и на откажувањето од пушење и редовната физичка активност. За оние кај кои болеста веќе напредувала, на тоа се надоврзува потребата од достапен третман и јасни информации за ризикот. За пациентот и неговото семејство, најважниот исход останува закрепнувањето и враќањето дома.
